Bộ luật Hình sự (BLHS) năm 2015 (đã được sửa đổi, bổ sung) không xóa bỏ tội cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng mà chỉ chuyển hóa thành các tội phạm cụ thể trong chương các tội phạm xâm phạm trật tự kinh tế (có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2018).

Do đó, các cơ quan tiến hành tố tụng  vẫn áp dụng điều 165 BLHS  1999 để xử lý đối với  những vụ án cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng phát hiện trước thời điểm BLHS năm 2015 có hiệu lực, là thực hiện đúng Nghị quyết của Quốc hội hướng dẫn thi hành  BLHS năm 2015.

BLHS năm 2015 đã thay thế Điều 165 BLHS 1999 trong Chương XVIII. Các tội xâm phạm trật tự kinh tế theo hướng: Bổ sung tình tiết “lợi dụng chức vụ quyền hạn” và cấu thành các tội quy định tại 38 điều luật trong Chương XVIII; Bổ sung quy định cụ thể 09 tội danh mới về vi phạm trong các lĩnh vực quản lý cạnh tranh, đầu tư công; quản lý, sử dụng tài sản nhà nước; quản lý, sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất kinh doanh tại doanh nghiệp; đấu thầu; đấu giá tài sản; kế toán; quản lý thuế; xây dựng; và bồi thường thu hồi đất, tại các điều: từ Điều 217 đến Điều 224, và Điều 230.

Theo điểm e, khoản 1 Nghị quyết 109/NQ về việc thi hành BLHS 2015 được Quốc hội khóa XIII, kỳ họp thứ 10 thông qua ngày 27/11/ 2015 có quy định: Nếu sau thời điểm 0 giờ 00 ngày 01/7/2016 mới bị phát hiện thì không khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử về tội tội cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng quy định tại Điều 165 của BLHS năm 1999 mà áp dụng quy định của BLHS năm 2015 để khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử theo tội danh tương ứng tại Chương XVIII BLHS  năm 2015.

Tại điểm c, Điều 4 Nghị quyết 144/QH13 quy định: Các quy định khác tại Nghị quyết số 109/2015/QH13 về việc thi hành BLHS và tại Nghị quyết số 110/2015/QH13 về việc thi hành BLTTHS có ghi thời điểm “ngày 01/7/2016” được lùi đến thời điểm “ngày Luật sửa đổi,bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13 có hiệu lực thi hành”. Do đó, điểm e, khoản 1 Nghị quyết 109/NQ về việc thi hành BLHS 2015 liên quan đến thi hành Điều 165 BLHS 1999 chưa có hiệu lực, bị lùi đến thời điểm “ngày Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của BLHS số 100/2015/QH13 có hiệu lực thi hành”. 

ÁP DỤNG ĐIỀU 165 BLHS  1999  ĐẾN THỜI ĐIỂM NÀO?

Ngày 20/6/2017, Quốc hội đã thông qua Luật số 12/2017/QH14 sửa đổi, bổ sung một số điều của BLHS số 100/2015/QH13. Luật này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2018. Nghị quyết số 41/2017/QH14 về việc thi hành BLHs số 100/2015/QH13 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 12/2017/QH14 và về hiệu lực thi hành của BLTTHS số 101/2015/QH13, Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự số 99/2015/QH13, Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam số 94/2015/QH13 (sau đây gọi là Nghị quyết số 41). Nghị quyết 41 có hiệu lực từ ngày 05/7/2017.

Việc áp dụng điều 165 BLHS 1999 được hướng dẫn thi hành cụ thể tại điểm e khoản 1 điều 2 Nghị quyết 41 như sau: “… Đối với hành vi cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng quy định tại Điều 165 của BLHS năm 1999 xảy ra trước 0 giờ 00 phút ngày 01/01/2018 mà sau thời điểm đó vụ án đang trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử thì tiếp tục áp dụng quy định của BLHS năm 1999 để xử lý; (Chẳng hạn: Ngày 16/9/2016, Cơ quan CSĐT đã ra quyết định khởi tố bị can đối với TXT về tội cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng theo điều 165 BLHS 1999, việc điều tra, truy tố xét xử vụ án này vẫn tiếp tục áp dụng điều 165 BLHS năm 1999 -  NV); Trường hợp vụ án đã được xét xử và đã có bản án, quyết định của Tòa án thì không được căn cứ vào việc BLHS năm 2015 không quy định tội danh tội danh cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng để kháng cáo, kháng nghị theo hướng không phạm tội. Trường hợp người bị kết án đang chấp hành án về tội cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã chấp hành xong bản án thì vẫn áp dụng quy định tương ứng của các văn bản quy phạm pháp luật về hình sự có hiệu lực trước 0 giờ 00 phút ngày 01/01/2018 để giải quyết; nếu sau thời điểm 0 giờ 00 phút ngày 01/01/2018 mới bị phát hiện thì không khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử về tội cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng quy định tại Điều 165 của BLHS năm 1999 mà áp dụng quy định của BLHS năm 2015 về các tội danh tương ứng để khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử. (Chẳng hạn: Sau ngày 01/01/2018 phát hiện đối tượng A. là chủ tịch UBND huyện X có hành vi cố ý làm trái  trong việc bồi thường thu hồi đất thì không áp dụng Điều 165 BLHS 1999 mà áp dụng tội vi phạm quy định về bồi thường hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất (Điều 230 BLHS 2015 - NV) .

 

Theo Luật sư Việt Nam online